ÇOCUKLARDA BESLENME YETERSİZLİĞİ

ÇOCUKLARDA BESLENME YETERSİZLİĞİ NEDİR?

Herhangi bir besin ögesi veya ögelerinin vücudun gereksinim düzeyinden az alınması sonucu yeterli enerjinin alınmaması ve vücut dokularının yapılanamaması durumuna yetersiz beslenme denir.

Yetersiz beslenme, çocuklarda fizik aktivite düzeyini azaltır, sosyal ilişki ve iletişimde yetersizliğe neden olur ve ilgisizlik olarak yaşanan meraksızlık, yetersiz kavrama ile seyreder. Bütün bunlar beslenmenin yetersizliği durumunda görülebilen değişimler olup, yeterli ve dengeli beslenme ile bu sorunların önüne geçilebilir.

Çocuklarda yetersiz beslenme ;Tek yönlü beslenme,psikolojik nedenlerden dolayı az yeme,kültürel yapı, aile yapısı, yanlış beslenme alışkanlıkları, Fast-food beslenme tarzından kaynaklanabilir.

Bir çok besinin muhafaza ve pişirmesindeki yanlışlardan dolayı besin kaybı olmakta, yeterli miktarda tüketilmesine rağmen içeriğindeki değişiklikten dolayı da birçok besin ögesi yetersiz alınmaktadır. Bu sebepten yiyeceklerin pişirme yöntemleri de çok önemlidir.

 

ÇOCUKLARDA YETERSİZ BESLENME NASIL ÖNLENİR?

Büyüme çağındaki çocuklarda beslenme problemleri çok sık görülmektedir. Bu dönemde ilk olarak ebeveynleri bilinçlendirmek gerekmektedir. Çünkü çocukların beslenme alışkanlıkları aileden geçmektedir. Yetersiz besin alımı görüldüğü takdirde ısrarcı olmak ebeveynler için yanlış bir davranıştır. Yapılması gereken, sabırla çocuğunacıkmasını beklemek ve kendi iradesiyle yemeğini yemesidir. Bu sayede açlık ve tokluk kavramını öğrenir. Doyduğunda masadan kalkar ve ailenin aklında soru işareti kalmaz. Çocukların beslenmesi ara öğünlerle de desteklenmelidir. Fakat ara öğünlerin porsiyon miktarları fazla tutulursa çocuğun iştahı kapanır ve ara öğünlerde yemek yemek istemeyebilir. Yemeklerle beraber içilen içecekler örneğin ; meyve suyu, kola, gazoz gibi içeceklerle çocukların karınlarının erken doymasına sebep olmaktadır. Bu sebepten önlerine konan yemekleri daha rahat bitirebilmeleri adına ana öğünlerde fazla miktarda sıvı  tüketilmemesi tercih edilmelidir. Yemek yedikten yaklaşık 1,5-2 saat sonra çocuklara sağlıklı atıştırmalıklar verilmelidir.yetersiz

 

ÇOCUKLARDA YETERSİZ BESLENME NASIL  SAĞLIK SORUNLARINA YOL AÇABİLİR? 

Çocukların büyüme ve gelişme için ihtiyaç duyulan enerji besin ögelerini yetersiz almaları çeşitli sağlık sorunlarına yol açmaktadır.Özellikle vitaminler,proteinler ve mineral maddeler büyümede çok önemli etkisi olan besin ögeleridir. Normal olarak beslenenildiğinde,yaşla birlikte çocukların ağırlıkları ve boyları artar.Yetersiz beslenme ve enfeksiyonlar,büyümenin geri kalmasına neden olur.Aynı zamanda beslenmedeki yetersizlikler solunum yolu enfeksiyonlarının,ishal vb. hastalıkların sık ve ağır geçmesine neden olur. Yetersiz beslenmenin beraberinde getirdiği eksik protein alımında da büyüme durur,vücut gelişimi geri kalır.Vitamin ve mineral eksikliğinde kemiklerde yumuşamalar,eğrilmeler oluşur,dişler gelişemez.Dişlerin çıkmasında gecikebilir,çıkan dişlerin çabuk çürümesi ve dökülmesi gibi sorunlarla karşılaşabilir.Çocuklar besin tüketiminde ailenin beslenme alışkanlıklarını benimserler.Çocukluk döneminde,zorlanmadan değişik besin gruplarından yemeğe alıştırılan,sağlıklı beslenen çocukların büyüme ve gelişmesi normal  standartlarda olacaktır.  Küçük çocukların boy ve ağırlıklı gelişimleri düzenli olarak izlendiğinde,yetersiz beslenen çocuklar standartların altında kaldığı görülmektedir. Bu nedenle yaşa göre boy ve kilo ölçümleri çocukların beslenme durumunu saptamada oldukça önemli ve güvenilirdir.Yetersiz beslenen çocuklarda malnütrisyon görülebilir yani çocuğun büyüme gelişme ve sağlık durumunun standartların altında olması durumudur.Kalori ve proteinden eksik bir beslenme sonucu görülür.Daha çok süt çocuklarında ve küçük çocuklarda rastlanır.Enfeksiyonlar sık görülür ve ağır geçmektedir.

YETERSİZ BESLENEN ÇOCUKLAR İÇİN NASIL BİR BESLENME PROGRAMI HAZIRLANMALIDIR?

Çocukluk çağı  büyüme ve gelişme dönemi olduğu için beslenme çok büyük önem taşımaktadır. Ebeveynlerin çocuklarına  su içmenin önemi ve gerekliliği bilincini aşılamaları ve su içme alışkanlığı edinmelerini sağlamaları gerekmektedir. Çocukların beslenme Programında günlük enerji ve besin ögesi ihtiyacını mevcut beslenme programı ile karşılayabilmesi büyük önem taşımaktadır.İhtiyaçların karşılanamaması durumunda beslenme yetersizlikleri ve bunlara bağlı hastalıklar görülebilir. Beslenme yetersizliği Görülen çocukların   az ve sık beslenmesine dikkat edilmeli, iştahı açık olduğu dönemde de kilo kaybetmemesi için biraz fazla beslenmesi sağlanmalıdır. Çocuklarda Görülen beslenme yetersizliğine sebep olan en büyük sorunlardan bir tanesi de abur-cubur tüketiminin fazla olmasıdır. Gün boyunca zamansız tüketilen aşırı şekerli ve/veya yağlı besinler, çocukların iştahını kapatarak büyüme ve gelişmeleri için gerekli olan esas besin maddelerini almalarına engel olur. Bu durumda ebeveynler çocuklarını beslenme konusunda eğitmeli ve her besin ögesinden beslenebilecek şekilde bir beslenme programı oluşturmalıdırlar.

yetersizzz

 

YETERSİZ BESLENEN ÇOCUKLAR İÇİN NASIL SAĞLIKLI ATIŞTIRMALIKLAR VARDIR?

Çocuklar için gereken atıştırmalıklar sebze, meyve, yağlı tohumlar, süt ve süt ürünlerinden olmalıdır. Buna göre bir değerlendirme  yapılacak olursa çocukların ara öğünlerinde tüm besin gruplarını içeren sağlıklı atıştırmalıklar oluşturulmalıdır. Örneğin; Taze meyveleri yoğurda ekleyerek ya da yağlı tohumlardan olan fındık, ceviz , bademi yoğurda ekleyerek muhallebi kıvamında çocuklara verilebilir. Bunların yanı sıra sebzeler de tek başına sunulabilir. Örneğin; kabuğu soyulmamış salatalık veya bir havuç çocuklara  eğlenceli bir şekilde sunulabilir. Bu sebzeleri bıçak yardımıyla şekillendirerek şirin porsiyonlar haline getirerek eğlenceli atıştırmalıklar yapabilirsiniz. Aynı yöntemi meyvelerde de uygulayabilirsiniz. Çocuklar bu ara öğünleri yerken ebeveynleri de eşlik ederek yemesine teşvik edebilirler. Ebeveynlerin bu konuda sabırlı olması ve özen göstermesi gerekmektedir çünkü çocuklara beslenme alışkanlığı aileden geçip hayatı boyunca devam etmektedir.

yeter

 

 

ÇOCUKLARDA KABIZLIK SORUNLARI VE BESLENME ÖNERİLERİ

KABIZLIK SORUNU NEDİR?

Kız çocuklarda görülen kabızlık sık karşılaşılan bir rahatsızlıktır. En sık görülen şekli, kökeninde psikososyal sorunların yattığı kabul edilen fonksiyonel kabızlıktır. Bağırsak hareketlerinin seyrek ve güçsüz olması ve buna bağlı geçiş yavaşlaması kabızlığa neden olmaktadır. Dışkı sayısı azalması,dışkının sert olması, dışkılama sırasında rahatsızlık, karın ağrıları ve iştah azlığı görülmektedir. Kabızlığın çevresel ve genetik yönü de vardır. Genelde kabızlık sorunu görülen kız çocuklarının ailelerinde de kabızlık problemi yasayan bireyler mevcuttur.Davranışsal yönler de kabızlık sorununun görülmesinde etkilidir. Çocuk sık sık kaka yapamadığı Kabızlık dönemlerinde zorlanmaktadır. Bu zorlanmalar çatlaklara yol açabilmektedir. Çocuk 2 yasından sonra kakasını tutabildiğini farkeder ve kaka yaparken zorlanmamak için kakasını tutmaya baslar ve zaman içerisinde fonksiyonel Kabızlık sorunu görülmektedir.

kabizlikkkkk

ÇOCUKLARDA GÖRÜLEN KABIZLIK NEDENLERİ NELERDİR?

Çocuklarda kabızlık; yetersiz veya yanlış beslenmenin bir sonucu olabilir  ve gün boyu çocuğun tükettiği  gıdalarla yakından ilgili bir rahatsızlıktır. Altta yatan ciddi bir hastalık olmadan olan kabızlıklara fonksiyonel kabızlık denilir. Fonksiyonel kabızlık durumlarına 2. Yaştan itibaren rastlanmaktadır. Kakasını bu yaşta tutmayı öğrenen çocuk oyunu bırakmamak, tuvalete gitmemek gibi nedenlerle kakasını tutarak Devamında kabızlık sorununun yaşanmasına neden olmaktadır. Ailenin yeme alışkanlıklarının kotu olması ve aile bireylerinde görülen kabızlık da çocuğun kabız olmasında etkilidir.Beslenme, kabızlık oluşumunun önlenmesinde önemli yer tutmaktadır.Genel olarak, lifli ve omega-3 yağ asitleri gibi sağlıklı yağlar bakımından zengin gıdalarla beslenmek kabızlığı hafifletebilir.Ağır yağlı, fazla karbonhidrat içeren pilav,makarna gibi besinlerin tüketimi  ve besin lifi içermeyen gıdaların düzenli olarak tüketimi çocukların bağırsak hareketini yavaşlatmaktadır.Çocuklarda görülen kabızlığın önlenmesi için 6.aydan itibaren lifli gıdalara beslenmesinde yer verilmeli ve 1 yaştan önce inek sütü verilmemelidir.Gün  boyu yeterli miktarda su tüketmesi de çocuğun kabızlık  tedavisi için oldukça önemlidir.

kabizlik

 

ÇOCUKLAR KABIZ OLDUĞUNDA NASIL BESLENMELİDİR?

Sıvı alımının arttırılması gerekir. Her şeyden önce su tüketimini arttırmalısınız. Su, sadece vücudunuz için gerekli mineralleri sağlamakla kalmaz bağırsakların çalışması ve dışkının yumuşaması için gereken sıvıyı da sağlar. Burada dikkat edilmesi gereken nokta suyun gazlı içecekler, çay ve kahveden alınmaması, sadece su olarak tüketilmesidir.Sıvı olarak çay tüketilmemelidir.  İnek sütü kabızlığı arttırabildiğinden probiyotik, lif içeren  özel formüller tercih edilebilir.  Doğal lif içeren meyve ve sebze püreleri , süt çocuğuna uygun tahıl ürünleri, 1 yaşından büyük çocuklarda tam buğday ekmeği, tahıllar, kabak,kereviz, pırasa,ıspanak gibi lifli sebzeler ,kayısı,erik, armut gibi meyveler  ve zeytinyağı diyette bulunmalıdır.

 

KABIZ OLAN KIZ ÇOCUKLAR NE YEMEMELİDİR?

Kabız olan çocuklarda beslenme büyük önem taşımaktadır. Kabız olan çocuklar muz, patates, pirinç unu,pirinçli gıdalar, pilav ,nişasta ve beyaz ekmeği tüketmemelidirler.

Ailenin beslenme alışkanlıkları da kabız olan çocuğun beslenmesine uygun olacak şekilde düzenlenmelidir.  Ağır yağlı, işlenmiş ve besin lifi içermeyen gıdaların tüketimi bağırsak hareketini yavaşlatacağından tüketilmemelidir.Kabız olan çocuklarda mutlaka su tüketimi arttırılmalıdır. Burada dikkat edilmesi gereken nokta suyun gazlı içecekler ve  çaydan değil sadece su olarak tüketilmesini sağlamaktır. Kabız çocuklara verilecek inek sütü günde 500 ml nin üstüne çıkmamalıdır. İnek sütü yerine kabız çocuklara keçi sütü veya soya sütü verilebilir.Çocuğun bol lifli beslenmesi sağlanmalı yüksek lif ve sorbitol içeren besinlere beslenmesinde yer verilmelidir. Örneğin; meyvelerden erik, elma, armut,Kayısı sebzelerden lahana,kabak,kerevize çocuğun beslenmesinde mutlaka yer verilmelidir.

pilavkızartma

ÇOCUKLARDA KABIZLIK TEDAVİ EDİLMEZSE NE OLUR?

Çocuklarda genel olarak fonksiyonel kabızlık dediğimiz altta yatan ciddi bir hastalık olmadan Oluşan ve tedavisi mümkün olan kabızlık sorunu görülmektedir. Fonksiyonel kabızlık uğraşması zor aynı zamanda tedavisi uzun zaman alabilen bir sorundur. Bu durumda ailelere tuvalet alışkanlığı eğitimi verme, beslenme düzenini oturtma ve tedavi Sürecinde her daim bilinçli olma görevi düşmektedir. Aileler bu durumda karamsar olmamalıdır çünkü fonksiyonel kabızlık sorununun tedavisi uzun da olsa muska tedavi edilebilir. Tedavi edilemeyen fonksiyonel  olmayan kabızlıklarda cerrahi müdahale olabilir.

 

ÇOCUKLARDA TUVALET EĞİTİMİ VE KABIZLIK ARASINDA NASIL BİR İLİŞKİ VARDIR?

Küçük çocuklarda bazen okul, bazen arkadaşları veya ailelerinden kaynaklanan tuvalete gitmeme sorunları meydana gelmektedir. 2 yaşından sonra kakalarını tutmayı öğrendikleri için oyun oynarken ya da psikolojik olarak kendilerini tuvalette rahat hissetmeme gibi durumlardan dolayı tuvalete gitmek istemediklerinde kakalarını tutarak kabızlık sorunu görülebilir. Bu durumda ebeveynlere çocuklarına tuvalet alışkanlığı kazandırma konusunda büyük bir görev düşmektedir.

Tuvalet alışkanlığı kazandırmada çocuğa tuvalet eğitimini doğru vermek en çok dikkat edilecek konu olmalıdır.2.5 yaşın altındaki kız çocuklar genelde tuvalete oturmayı reddederler.  Bu çocuklar yeniden bezlenmeli barsak fonksiyonları düzelince tuvalet eğitimine yeniden başlanmalıdır.  Büyük çocuklar yemekten sonra    günde 3-4 kez 3-5 dakika tuvalete oturtulmalıdır.

kb